De Nederlandse minister van Financiën Wopke Hoekstra voert naar eigen zeggen een keiharde bokswedstrijd in de ring van de eurozone, waar grote verdeeldheid heerst. Mathieu Segers en Anke Truijen ontleden dit gevecht in de tweede aflevering van Café Europa, de EU podcast van het Haagsch College.

Sinds de cruciale top uit de eurocrisis in 2012 is er veel gebeurd binnen de eurozone. Echter, veel van de instrumenten die zijn opgetuigd om een crisis te voorkomen zijn maar half af, stelt Hoogleraar Europese Integratie Mathieu Segers. Nu draait het om de vraag: moet er een apart budget komen voor zwakke economieën binnen de eurozone? De vier belangrijkste spelers in dit dossier stappen hiervoor in de ring.

Round 1 – Nederland

Nederland gaat met minister Hoekstra de confrontatie aan met Frankrijk en in zekere zin ook met Duitsland. Daarin zijn twee punten leidend: vasthouden aan strenge begrotingsregels en het tegenhouden van een apart miljardenfonds voor zwakke economische EU-landen. Nederland denkt dat begrotingsdiscipline en nationale hervormingen zo’n fonds onnodig maken. Hoekstra weet dat hem met deze harde opstelling een zware strijd te wachten staat, benadrukt Mathieu.  

Onze minister van Financiën staat er echter niet alleen voor. Hoekstra heeft namelijk een alliantie gevormd met zo’n tien kleine EU-landen, de zogenoemde Hanzeliga, om tegenwicht te bieden aan de Frans-Duitse plannen , zo legt Nieuwsuur Europa-redacteur Anke Truijen uit.

Hoewel Hoekstra’s felle houding volgens Anke onderstreept dat ‘nee-zegger’ Nederland niet altijd constructief is binnen de EU, heeft hij al wel het een en ander bereikt. Zo is de naam “eurozonebudget” veranderd, en wordt het waarschijnlijk onderdeel van het algemene Europese budget in plaats van een apart budget. Hoeveel geld hierin komt is nog onduidelijk. Hoe minder hoe beter, vindt Nederland. En dan zijn we nog maar in de eerste ronde…

Round 2 – Frankrijk

In de tweede ronde stapt de Franse president Emmanuel Macron in de ring; de grote uitdager van Nederland. Macron is immers van mening dat de EU verder moet integreren, stelt Mathieu. ‘En dat kan in zijn ogen (alleen maar) door een eurozonebegroting op te tuigen en verder en nauwer samen te werken binnen de eurozone’, voegt hij toe. Dat betekent volgens de Fransen verder stabiliseren en een fonds opzetten om de zwakkere gebieden van de eurozone, als het echt tegenzit, een steuntje in de rug te geven.

Hoekstra en zijn Franse collega Bruno Le Maire botsen enorm, zowel op persoonlijkheid als op inhoudelijk vlak. Waar Nederland de EU vooral als economisch en pragmatisch project ziet, bestempelt Frankrijk de unie juist als politiek en ideologisch. ‘En zoals altijd gooien de Nederlanders weer eens de kont tegen de krib’, voegt Frankrijk correspondent voor RTL Nieuws Stefan de Vries toe, wat de verhouding met de Fransen ook niet beter maakt.

Of de Fransen Nederland uiteindelijk op de knieën krijgt? Mathieu denkt van niet: ‘In de EU gaat uiteindelijk iedereen op de knieën, want zo werkt het nu eenmaal.’ Beide landen verlaten de ring dus met blauwe plekken, maar gaan gewoon door naar de volgende ronde, aldus Anke.

Round 3 – Duitsland

De Duitse Bondskanselier  Angela Merkel klimt in ronde drie in de ring. Duitsland is een – zoals Mathieu het omschrijft – tweestromenland.

Dit heeft te maken met het momenteel ongekend pro-Europese Duitse regeerakkoord, vertelt de Hoogleraar Europese Integratie. En Merkel is met handen en voeten gebonden aan dit regeerakkoord, dankzij de sociaal democratische coalitiepartner SPD, wat haar eigenlijk verplicht om constructief om te gaan met de Franse plannen voor de eurozone.

Ze houdt haar voet op de rem, maar Merkel zal de Fransen niet laten vallen op dit dossier. De bokswedstrijd van minister Hoekstra kan haar volgens Mathieu helpen om de periode van dit coalitieakkoord uit te zitten, voordat ze kan terugkeren op de oude lijn van zo min mogelijk fondsen binnen de eurozone. Zoals Anke concludeert: ‘Als Nederland in de ring stapt dan juichen de Duitsers voor ons, maar uiteindelijk zetten ze hun geld in op Frankrijk. Duitsland laat Hoekstra de klappen dus opvangen.’

Round 4 – Italië

In de vierde ronde treft Hoekstra misschien wel zijn grootste tegenstander: Italië. De Italianen zijn – net als Nederland – ontevreden over de eurozone. De twee landen staan echter recht tegenover elkaar wat betreft een oplossing. Waar Nederland meer en strengere regels wil, vraagt Italië juist om meer flexibiliteit.

Deze opstelling van de Italianen vindt een zekere legitimiteit in het feit dat het Italiaanse volk hier om gevraagd heeft tijdens de verkiezingen. Zij vinden dat men in de eurozone niet strenger moet worden,  maar juist moet anticiperen op de omstandigheden en elkaar moet stimuleren in de sociale sfeer met behulp van fondsen voor zwakkere landen.

De opstelling van Nederland en Italië zorgt voor onrust en druk op de onderhandelingen, zegt Mathieu. ‘Tegenover de Hollandse bluf van nachtenlang doorvergaderen en niet toestaan dat er ook maar iets van een fonds komt, staat de Italiaanse bluf: jullie denken misschien dat wij het niet durven om onverantwoordelijk te zijn, maar dat durven we wel’, zo legt hij uit.

De uitslag

Mathieu concludeert dat de kans vrij groot is dat Nederland in dit gevecht blijft staan. Met name omdat hij op de achtergrond enigszins gesteund wordt door Duitsland. Hoekstra weet echter ook dat de Duitsers Frankrijk altijd zullen blijven steunen in het proces om de eurozone verder te stabiliseren; dat is bovendien in het belang van alle lidstaten.

Kortom: op de korte termijn kan Hoekstra op bepaalde punten zeker indruk maken, maar op de langere termijn zal hij ook nog een aantal blauwe plekken moeten incasseren. De belangrijkste conclusie is volgens de hoogleraar echter dat de eurozone uiteindelijk helemaal geen boksring is, maar meer iets als een dansschool. Het is een continu partnerschap waarin je af en toe de zaken best op scherp kan zetten, maar uiteindelijk blijf je dansen op dezelfde vloer. ‘En niemand kan eraf’, aldus Mathieu.

De hele aflevering over het gevecht van Nederland in de eurozone terugluisteren? Dat kan hier.

In de Haagsch College podcast Café Europa bespreken Mathieu Segers en Anke Truijen de achtergronden bij het Europese nieuws. Over intriges, macht en het schaakspel tussen Europese kopstukken.